İLMİK İLMİK BİR ÖMÜR: SARIZ KİLİMİNİN SON MUHAFIZI 38 YILDIR TEZGAH BAŞINDA

(Fatma Alkış ve eserleri) Kayseri’nin Sarız ilçesinde yaşayan 58 yaşındaki emektar usta, unutulmaya yüz tutan tescilli "Sarız Kilimi"ni yaşatmak için 38 yıldır dokuma tezgahının başından ayrılmıyor. Atalarından miras kalan kök boyalı motifleri geleceğe taşımaya ant içen usta, gelişen teknolojiye ve fabrikasyon üretime inat, el emeğinin izini sürmeye devam ediyor. Anadolu’nun kadim kültür duraklarından biri olan Kayseri’de, bir geleneğin son temsilcilerinden biri sessiz ama kararlı bir mücadele veriyor. Sarız ilçesinde yaşayan ve çocuk yaşlarda annesinden devraldığı dokuma sanatını bir ömürlük sevdaya dönüştüren kilim ustası, tam 38 yıldır her sabah aynı heyecanla ahşap tezgahının başına geçiyor. Coğrafi işaretli Sarız Kilimi’nin kendine has motiflerini ve renklerini yaşatmak, usta için sadece bir meslek değil, bir "kültür nöbeti" anlamı taşıyor. Sessiz Odada Yankılanan Kirkit Sesleri Ustanın atölyesine girdiğinizde sizi karşılayan ilk şey, ahşap tezgahın ritmik sesi ve yün iplerin geniz yakan o doğal kokusu oluyor. Her bir ilmiğin bir hikâyesi, her bir motifin ise yüzyıllık bir dili var. "Eli belinde", "kurt ağzı" ve "hayat ağacı" gibi geleneksel desenleri, hiçbir şablon kullanmadan hafızasından iplere döken emektar dokumacı, bir kilimin tamamlanmasının bazen aylar sürdüğünü belirtiyor. Fabrikasyon ürünlerin piyasayı kuşatmasına rağmen, kök boyayla renklendirilmiş yünlerin doğallığından ve el emeğinin sıcaklığından asla ödün vermiyor.

"Bu Tezgah Durursa Kültürümüz Susar" 38 yıllık serüvenini anlatırken gözleri parlayan usta, en büyük endişesinin çırak yetişmemesi olduğunu vurguluyor. Eskiden her evde bir tezgahın sesinin duyulduğu Sarız’da, şimdilerde bu sanatın parmakla sayılacak kadar az kişi tarafından icra edildiğini ifade eden usta, "Bu sadece bir yaygı değil; bu bizim tarihimiz, sevdamız, kederimiz. Ben nefes aldıkça bu kirkitin sesi susmayacak ama benden sonra bu mirası kim sırtlayacak, asıl soru bu," diyerek sitemini dile getiriyor.

Kök Boyanın Sırrı ve Sabrın Zaferi Sarız Kilimi’ni diğerlerinden ayıran en büyük özellik, kullanılan iplerin doğadaki bitkilerden elde edilen kök boyalarla renklendirilmesi. Güneşe maruz kaldıkça solmak yerine daha da canlanan bu renkler, ustanın sabrıyla birleşince ortaya ömürlük eserler çıkıyor. Yerel yönetimlerin ve halk eğitim merkezlerinin desteğiyle bu sanatın korunması hedeflense de, 38 yıllık bu emektar çınar, asıl gücün "sabır ve sevgi" olduğunu her ilmikle yeniden kanıtlıyor. Sarız’ın bu sessiz kahramanı, elindeki mekiği her fırlatışında aslında geçmişi bugüne, bugünü ise belirsiz bir geleceğe bağlıyor.