Osmanlı Arşivlerinde Yeni Keşif: Bilinmeyen Vakanüvis Kayıtları Dijitale Aktarılıyor

Milli Saraylar Başkanlığı, Osmanlı İmparatorluğu'nun sosyo-ekonomik yapısına ışık tutan ve bugüne dek gün yüzüne çıkmamış vakanüvis notlarını yapay zeka desteğiyle dijital ortama aktarma projesi başlattı. Dünyanın en büyük tarihi belge merkezlerinden biri olan Osmanlı Arşivleri'nde devrim niteliğinde bir restorasyon ve dijitalleşme süreci başladı. Devletin resmi tarih yazıcıları olan vakanüvisler tarafından kaleme alınmış ancak zamanla tasnif dışı kalarak unutulmuş binlerce sayfalık yeni belge tespit edildi. Uzmanlar, bu belgelerin özellikle 18. ve 19. yüzyıldaki günlük yaşama, diplomatik krizlere ve devletin iç işleyişine dair ezber bozacak bilgiler barındırdığını ifade ediyor.

Tarih araştırmacılarının yıllarını alan transkripsiyon (çeviriyazı) süreci, bu projede ilk kez geliştirilen yerli optik karakter tanıma (OCR) algoritmaları ve yapay zeka modelleriyle hızlandırılıyor. Osmanlıcası oldukça ağır ve el yazısı karakteristiği karmaşık olan kadim metinler, saniyeler içinde günümüz Türkçesine çevrilerek veri tabanına işleniyor.

Kadim Metinler Araştırmacılara Açılacak

Projeyi yürüten heyet, arşiv belgelerinin yalnızca akademik çevrelerin değil, tarih bilincine sahip tüm vatandaşların erişimine açık olması gerektiğini savunuyor. İlk etabının yıl sonuna kadar tamamlanması hedeflenen dijitalleştirme projesi bittiğinde, araştırmacılar evlerinden çıkmadan binlerce vakanüvis kaydını ve devlet yazışmasını yüksek çözünürlüklü olarak inceleme fırsatı bulacak.